Van breinstorm tot watertuin
Hoe leg je aan de allerjongsten het belang uit van waterinfiltratie? 💦🏡 Anders gezegd, hoe maak je het belang duidelijk van doorsijpeling van regenwater in de grotendeels verharde bodems van Vlaanderen?
De ngo Join For Water heeft alles al geprobeerd: statische infographics, posters in de refter boordevol kleine tips. ☝️🤓 Maar ze weten het al langer: het volledige plaatje uitleggen, én impact maken? Daarvoor heb je een Breinbrouwer nodig! Om het complexe proces van hemelwaterafvoer in mensentaal uit te drukken, bouwden we voor hen een interactieve installatie genaamd de Watertuin; een interactieve installatie die bezoekers op een speelse manier doet ontdekken waarom slim watergebruik in onze tuinen zo belangrijk is. Het water vervingen we door knikkers, en het verdampingsproces door een functionele archimedesschroef. Alles met het hoofd gebrouwen en met de hand (en de CNC-machine) gemaakt, van de aanvankelijke breinstorm tot de allerlaatste bout. 🔩
Wat dit project éxtra bijzonder maakt voor ons? Dit is de allereerste keer dat we werden ingehuurd voor een zuivere breinstorm-op-bestelling. Boris zijn grote droom kwam dus uit met dit grote project.
Zet een koffie en geniet van deze uitgebreide neerslag (😉) van het maakproces.
We hoorden het donderen
Het designtraject kwam tot stand via een mooie samenwerking tussen drie partners. Join For Water is dé water-ngo! Naast sensibilisering voeren ze ook actie in acht verschillende landen. Hun hoofddoel: mensen, scholen, bedrijven en gemeentebesturen inspireren om bewuster met water om te gaan. Je kent ze misschien van hun Waterhuis, een interactieve installatie rond onze watervoetafdruk die al jarenlang meegaat. Het was echter hoogdringend tijd voor een nieuwe installatie; rond waterafvoer deze keer.
Voor de ontwikkeling merkten ze al snel dat het proces nood had aan een bijkomende blik, iemand met ervaring in het ontwerpen én bouwen van educatieve tools en installaties. Er is met andere woorden nood aan iemand die van in het begin met makersogen naar de installatie meekeek. En daar kwamen wij in beeld.
Breinbrouwer Boris mocht als deskundig bouwer van interactieve installaties mee aanschuiven in de ontwerpronde. Er werd van ons dus verwacht om onverwachte verbanden te leggen vanuit onze brede ervaring met installaties.
De uitdaging 💡
Join For Water beschikt over (regen)tonnen kennis en cijfers van de verharding in Vlaamse tuinen. Die zijn n.b. niet om trots op te zijn. Maar liefst 16% van Vlaanderen is verhard, wat betekent dat regenwater bij hevige stortbuien onvoldoende in de grond sijpelt en vaak rechtstreeks naar de riolering stroomt, die het trouwens al láng niet meer trekt.
Het gevolg?
- Wateroverlast bij hevige neerslag
- Grote dorst na lange droogte wegens een tekort aan grondwater
Deze kennis moet toegankelijk en behapbaar zijn voor kinderen dankzij een installatie die het verhaal doet met zo min mogelijk uitleg en zo veel mogelijk ontdekking.
Van design sprint tot ontwerpbriefing
Het logische vervolg is een design sprint: alle ideeën transformeren tijdens een voortraject tot werkbare input voor het ontwerpproces. We leggen de inhoudelijke doelen vast, en op basis daarvan beslissen we welke spelmechanismen dat verhaal het krachtigst weten te vertellen.
De tried-and-tested Breinbrouwerij-aanpak is hier dus aangewezen: onze multidisciplinaire ervaring samenbrengen, onverwachte inhoudelijke linken leggen, hier en daar een smakelijke mop in het ontwerp steken, en zo veel mogelijk zeggen met zo weinig mogelijk woorden. Het resultaat van dat denkwerk vertalen we vervolgens in enkele ontwerpvoorstellen die uiteindelijk leidden tot de Watertuin.
Het ontwerp
De Watertuin is een interactieve installatie die eruitziet als een stukje Vlaamse voortuin, compleet met bakstenen gevel, pannendak, regenpijp en (uiteraard!) een tuinkabouter. Het water stellen we voor met knikkers die langs, onder en door het ontwerp rollen als een soort Rube Goldberg machine. Achter die gezellige buitenkant schuilt namelijk een ingenieus spelsysteem dat bezoekers toont hoe water zich gedraagt in een verharde versus groene omgeving.
De wolk van Archimedes
Bovenop het huisje troont een gigantische 3D-geprinte wolk met daar middenin een oranje stuurwiel. Wanneer kinderen aan dat wiel draaien, zet een slim intern mechanisme zich in beweging, vergelijkbaar met een Archimedesschroef, dat knikkers van onderuit omhoog transporteert doorheen de installatie.
Regenpijpenstelen
Eenmaal bovenaan rollen de knikkers vanuit de wolk het huisje in. Via de dakgoot en de regenpijp, uitgevoerd als doorzichtige PVC-buizen. De 'regendruppels' rollen dus langs de gevel naar beneden. Een visueel sterk beeld dat geen toeval aan de verbeelding overlaat.
Pinball wizard
Het meest interactieve deel van de installatie zijn de speelvelden aan de zijkanten van het huis. Ze zijn vormgegeven als een terras met een verhard terras en een begraasd gazon. De knikkers rollen vanuit de centrale toren de tuinen in, waar het verschil tussen verharding en groen tastbaar wordt.
De tegels van het terras zijn een vlak dichtgemaakt stuk: de knikkers rollen er gewoon over, zoals water zou doen op een verharde bodem. Daar tegenover, in het ‘gras’ zitten kleine gaatjes waar de knikkers doorheen vallen, zoals regenwater doet in een groene tuin. Zonder ook maar één woord uitleg, spreekt het contrast tussen de twee bodems hier dus voor zich.
De knikkers die niet door de gaatjes vallen, spelen de kinderen terug in het veld met een flipperkast-achtige constellatie. Deze spelervaring leert je dus onbewust: hoe meer groen in je tuin, hoe meer water in de grond.
Archimedes
Achter de gevel van het huisje schuilt het technisch hart van de installatie. Door een doorkijkvenster zie je de draagstructuur, de waterschroef die de knikkers naar boven brengt en ook de houten geleiders. Dit systeem pompt de figuurlijke waterdruppels omhoog, als knipoog naar verdamping en de watercyclus.
Volledig ontworpen en gebouwd in eigen atelier
Met de brainstorm en het ontwerp in het achterhoofd heeft Boris de Watertuin volledig eigenhandig met CNC-machine, 3D-printer en power tools achter de hand geproduceerd. Van brein tot brouwsel: alles is eigenhandig gemaakt in onze ateliers in Heule & Aalst.
Dankzij die makersblik weten we steevast schetsen te vertalen naar realistische ontwerpen, en ten slotte naar een professioneel afgewerkt product.
Een installatie die rondreist
Voortaan kan je de Watertuin aanschouwen bij de partners van Join For Water. Zij zullen hem steevast uitlenen aan verscheidene gemeenten, scholen, evenementen en verenigingen. De installatie sluit naadloos aan bij hun bredere missie om gedragsverandering te stimuleren rond watergebruik. En door het speelse en interactieve karakter werkt ze zowel voor kinderen als voor volwassenen. Al zijn het doorgaans de kinderen die het eerst aan het stuurwiel draaien.
Dit project was in z’n totaliteit enorm bijzonder voor ons. Van de allereerste breinstormsessie , de vervulling van het oer-DNA van Breinbrouwerij, via een designsprint helemaal tot een uitgewerkt afgewerkt product dat nu rondreist en mensen inspireert. Van brein tot brouwsel, als het ware.
De samenwerking
Onze oprechte dank gaat uit naar de partners die dit project mee mogelijk maakten:
- Join For Water: opdrachtgever en inhoudelijke expert rond water en sensibilisering
- Breinbrouwerij: breinstorm, ontwerp, productie en de onverwachte combinaties die het geheel samenbrengen
Benieuwd wat we voor jouw organisatie of project kunnen betekenen?
Of het nu gaat om een interactieve installatie, een educatieve ervaring of een frisse breinstorm: we denken graag mee.